Ticari hayatın önemli unsurlarından biri sözleşmelerdir. Mal veya hizmet alımından distribütörlük ilişkilerine, kira sözleşmelerinden uzun süreli ticari iş birliklerine kadar birçok hukuki ilişki sözleşmeler aracılığıyla düzenlenmektedir.
Bir sözleşmenin hazırlanmasında yalnızca tarafların o gün üzerinde anlaştıkları hususların yazıya geçirilmesi değil, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların da değerlendirilmesi önem taşır.
Tarafların Açık Şekilde Belirlenmesi
Sözleşmenin ilk aşamasında tarafların hukuki kimliklerinin doğru şekilde belirlenmesi gerekir.
Tüzel kişiler bakımından şirketin ticaret unvanı, adresi ve ilgili diğer bilgilerinin doğru yazılması; sözleşmeyi imzalayan kişinin şirketi temsil etmeye yetkili olup olmadığının değerlendirilmesi önemlidir.
Temsil yetkisindeki eksiklikler ilerleyen dönemlerde sözleşmenin uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıklara neden olabilir.
Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Sözleşmenin konusu mümkün olduğunca açık şekilde ortaya konulmalıdır.
Örneğin bir hizmet sözleşmesinde;
- hangi hizmetlerin sunulacağı,
- hizmetin kapsamı,
- tarafların sorumlulukları,
- teslim veya ifa tarihleri,
- ücret ve ödeme koşulları
açık şekilde düzenlenebilir.
Belirsiz ifadeler, tarafların aynı sözleşme hükmünü farklı yorumlamasına neden olabilir.
Ödeme Koşulları
Ticari sözleşmelerde uyuşmazlıkların önemli bir bölümü ödeme süreçleriyle bağlantılıdır.
Bu nedenle ödeme tutarı, ödeme tarihi, ödeme yöntemi ve varsa gecikme halinde uygulanacak hükümler sözleşmede açık biçimde düzenlenmelidir.
Vergi, masraf ve diğer mali yükümlülüklerin hangi tarafça karşılanacağı da ilişkinin niteliğine göre ayrıca belirlenebilir.
Sözleşmenin Süresi ve Feshi
Sözleşmenin belirli veya belirsiz süreli olması tarafların hukuki durumunu etkileyebilir.
Sözleşmede;
fesih koşulları, fesih bildiriminin nasıl yapılacağı, bildirim süreleri ve sözleşmenin sona ermesinden sonra devam edecek yükümlülükler açıkça düzenlenebilir.
Özellikle uzun süreli ticari ilişkilerde sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümlerin başlangıç aşamasında değerlendirilmesi önem taşır.
Gizlilik Hükümleri
Taraflar ticari ilişki sırasında müşteri bilgileri, fiyatlandırma politikaları, teknik bilgiler, projeler veya ticari stratejiler gibi çeşitli bilgilere erişebilir.
Bu bilgilerin hangi kapsamda gizli kabul edileceğinin ve hangi koşullarda kullanılabileceğinin sözleşmede düzenlenmesi mümkündür.
Mücbir Sebep
Tarafların kontrolü dışında meydana gelen bazı olaylar sözleşmedeki yükümlülüklerin yerine getirilmesini güçleştirebilir veya imkânsız hale getirebilir.
Sözleşmenin niteliğine göre mücbir sebep kabul edilecek durumların ve bunların sözleşmeye etkilerinin önceden değerlendirilmesi ileride ortaya çıkabilecek belirsizlikleri azaltabilir.
Uyuşmazlıkların Çözümü
Taraflar arasında uyuşmazlık çıkması ihtimali de sözleşmenin hazırlanması sırasında değerlendirilmelidir.
Uygulanacak hukuk, görevli ve yetkili merciler ile uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuk veya tahkim gibi alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri gündeme gelebilir.
Her sözleşme, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Standart sözleşme metinleri her ticari ilişkinin ihtiyaçlarını karşılamayabilir.
Bu nedenle sözleşmenin konusu, tarafların yükümlülükleri, sektörel düzenlemeler ve olası hukuki risklerin birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Bilgilendirme: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir hukuki olaya ilişkin görüş veya danışmanlık niteliğinde değildir.